સીધો જવાબ: આખા દિવસમાં કુલ એક મુઠ્ઠી, એટલે લગભગ ૨૫–૩૦ ગ્રામ. જુદા જુદા સૂકા મેવાની ઊર્જા આશરે ૫૫૦–૬૫૦ kcal પ્રતિ ૧૦૦ ગ્રામ હોય છે, એટલે એક મુઠ્ઠીમાં લગભગ ૧૫૦–૧૮૦ kcal આવે છે. પ્રમાણનો પ્રશ્ન એટલે મહત્વનો છે: સૂકો મેવો પૌષ્ટિક છે, પણ કૅલરીમાં ઘટ્ટ પણ છે.
દરેક સૂકા મેવાનું રોજનું પ્રમાણ
| સૂકો મેવો | અંદાજિત પ્રમાણ | કેવી રીતે ખાવો |
|---|---|---|
| બદામ | ૫–૮ (પલાળીને) | આખી રાત પલાળો, સવારે છાલ ઉતારો |
| કાજુ | ૪–૬ | કાચા કે હળવા શેકેલા |
| અખરોટ | ૨–૩ આખા (૪–૬ અડધા) | ફ્રિજમાં રાખેલા તાજા |
| કિસમિસ | ૧૦–૧૫ દાણા | આખી રાત પલાળીને |
| અંજીર | ૧–૨ | સૂકા કે પલાળેલા |
| મખાના | ૨૫–૩૦ ગ્રામની વાટકી | કોરા શેકીને |
ઉપરનાં પ્રમાણ અલગ અલગ છે, બધાં ભેગાં ન કરો. ચાર-પાંચ પ્રકાર ભેળવવા હોય તો દરેકનું પ્રમાણ ઘટાડીને કુલ એક મુઠ્ઠી રાખો.
ક્યારે ખાવું શ્રેષ્ઠ?
કોઈ "જાદુઈ સમય" નથી. જે સમય તમે રોજ પાળી શકો તે જ શ્રેષ્ઠ. સવારે ખાલી પેટે પલાળેલી બદામ અને અખરોટની પરંપરા સરળ છે. સાંજની ભૂખમાં તળેલા ફરસાણને બદલે એક મુઠ્ઠી સૂકો મેવો પણ એટલો જ અસરકારક.
"ગરમ" કે "ઠંડી" તાસીરનું શું?
"સૂકો મેવો ગરમી કરે" એ ઘરેલું માન્યતા છે, તેનો માનક પોષણવિજ્ઞાનમાં આધાર નથી. ઉનાળામાં કેટલાકને ભારે લાગે, ત્યારે પ્રમાણ અડધું કરો કે પલાળીને ખાઓ. તમારા શરીરનો પ્રતિભાવ જોઈને ચાલવું યોગ્ય છે.
કોણે સાવધાની રાખવી?
- સૂકા મેવાની એલર્જી ધરાવતા: બદામ, કાજુ, અખરોટમાંથી કોઈની પણ એલર્જી હોઈ શકે.
- કિડનીની સમસ્યા: ઘણા સૂકા મેવામાં પોટેશિયમ અને ફોસ્ફરસ વધુ હોય છે. પ્રમાણ ડૉક્ટર નક્કી કરે.
- ડાયાબિટીસ: કિસમિસ અને ખજૂરમાં કુદરતી ખાંડ ઘટ્ટ હોય છે, પ્રમાણ નાનું રાખો.
- નાના બાળકો: આખા દાણા ન આપો, વાટીને કે બારીક કરીને આપો.
આ માહિતી સામાન્ય છે, તબીબી સલાહ નથી. રોજની ટેવ માટે અમેરિકન બદામ બોલ્ડ ૨૫૦ ગ્રામ જેવો જાડો દાણો પલાળવામાં સરળ રહે છે.
તાજગીની ખાતરી કરો
સૌથી સાચું પ્રમાણ પણ કામ નથી આવતું જો મેવો જૂનો હોય. તેલ બગડે ત્યારે કડવો સ્વાદ અને સૂકી ગંધ આવે છે. અખરોટ ફ્રિજમાં અને બાકીના હવાબંધ ડબ્બામાં રાખો.
અવારનવાર પુછાતા પ્રશ્નો
રોજ કેટલી બદામ ખાવી જોઈએ? ૫–૮ પલાળેલી બદામ પુખ્ત વ્યક્તિ માટે સામાન્ય રીતે યોગ્ય પ્રમાણ છે. તેથી વધુ ખાવાની જરૂર નથી.
શું રોજ સૂકો મેવો ખાવો જરૂરી છે? ના. તે આહારનો એક સારો ભાગ છે, શરત નથી.
પલાળીને ખાવું કેમ સારું ગણાય છે? પલાળવાથી છાલ ઢીલી થાય છે અને બદામના કેટલાક ટેનિન અને ફાયટિક એસિડ ઘટે છે. તફાવત નાનો છે, પણ ઘણાને પલાળેલી બદામ હળવી લાગે છે.
બાળકોને રોજ કેટલું આપવું? ઉંમર મુજબ ૩–૫ દાણા (વાટેલા કે બારીક કરેલા) થી શરૂ કરો. પહેલાં એલર્જીનું ધ્યાન રાખો.
એક મુઠ્ઠી, તાજો માલ અને રોજની ટેવ. આ જ આખો નિયમ.