आधी एक गोष्ट स्पष्ट: घरची कोणतीही तपासणी प्रयोगशाळेची जागा घेऊ शकत नाही. स्वयंपाकघरातील तपासण्यांतून तुम्हाला संकेत मिळतात, पुरावा नाही. तरीही कडू चव, चिकट पृष्ठभाग आणि फिकट रंग यांसारख्या सामान्य तक्रारी याच तपासण्यांनी पकडता येतात.
भेसळ प्रत्यक्षात कुठे होते?
- जुना माल: मागील हंगामाचा साठा, ज्याचे तेल खराब झाले आहे, तो नवा म्हणून विकणे.
- रंग आणि पॉलिश: चमक वाढवण्यासाठी पृष्ठभागावर तेल किंवा रंग लावणे, विशेषतः बेदाणे आणि खजुरात.
- मिश्रण: वेगवेगळे ग्रेड एकत्र करून एकाच नावाने विकणे, जसे तुटलेले काजू अख्ख्यांमध्ये.
- सारखे दिसणारे दाणे: बदामात कडू दाणे किंवा जर्दाळूच्या बिया मिसळल्या जाणे.
घरी ६ तपासण्या
१. वास घ्या. ताज्या बदाम, काजू आणि अक्रोडाला सौम्य गोडसर वास असतो. तीव्र, मेणासारखा, रंगासारखा किंवा कडू वास म्हणजे तेल खराब झाले आहे. अक्रोडात हे सर्वात लवकर होते, कारण त्यात असंतृप्त चरबी सर्वाधिक असते.
२. एक दाणा चाखा. खराब तेलाची चव कडू, कोरडी आणि थोडी रसायनासारखी असते. अक्रोडाचा सामान्य "कडूपणा" बहुधा जुन्या मालाची चव असते.
३. बदामात कडू दाणा शोधा. मूठभर बदामांपैकी काही चाखा. एखादा तीव्र कडू निघाला तर पूर्ण पॅक खाऊ नका आणि विक्रेत्याकडे तक्रार करा.
४. बेदाणे पाण्यात टाका. अर्धा कप कोमट पाण्यात एक चमचा बेदाणे पाच मिनिटे ठेवा. पाणी खूप गडद किंवा विचित्र रंगाचे झाले तर सावध राहा. हा संकेत आहे, पक्का पुरावा नाही.
५. टिश्यू पेपरवर दाबा. प्रत्येक सुकामेव्यातून थोडे तेल निघतेच, त्यामुळे हलका डाग चिंतेचा विषय नाही. तीव्र वासासह गडद डाग असेल तर माल जुना किंवा तेलाने पॉलिश केलेला असू शकतो.
६. काजू मोजा. १०० ग्रॅम तोलून दाणे मोजा आणि पॅकच्या ग्रेडशी जुळवा.
या तपासण्यांच्या मर्यादा
घरी तुम्ही कीटकनाशकांचे अंश, जड धातू, अफ्लाटॉक्सिन किंवा सल्फर डायऑक्साइडचे प्रमाण तपासू शकत नाही. त्यासाठी प्रयोगशाळेचा अहवाल लागतो. म्हणून सर्वात ठोस सुरक्षा म्हणजे विक्रेत्याची पारदर्शकता.
खरेदी करताना पॅकवर काय पाहावे
- FSSAI परवाना क्रमांक: १४ अंकी क्रमांक, जो FSSAI च्या संकेतस्थळावर तपासता येतो.
- पॅकिंगची तारीख आणि बॅच क्रमांक: तारीख नसेल तर मालाचे वय कळत नाही.
- ग्रेड आणि मूळ देश/ठिकाण: "काजू W160, मंगळुरू" असा स्पष्ट तपशील, जसा आमच्या काजू जंबो २५० ग्रॅम च्या पॅकवर आहे.
- सील: फाटलेल्या किंवा सैल सीलचा पॅक घेऊ नका.
- खूप कमी दर: बदाम-काजूच्या दराला एक मर्यादा असते. त्याच्या खूप खाली असलेला दर अनेकदा जुन्या किंवा कमी ग्रेडच्या मालाचा असतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
बाजारात प्लास्टिकचे बनावट ड्राय फ्रूट्स मिळतात का? सहसा नाही. बहुतेक तक्रारी जुना माल, ग्रेडमधील फेरफार आणि पृष्ठभागाची पॉलिश यांबद्दल असतात, कृत्रिम मालाबद्दल नाही.
भेसळ ओळखण्याची सर्वात पक्की तपासणी कोणती? प्रयोगशाळेचा बॅच अहवाल. घरच्या तपासण्या फक्त संकेत देतात.
बेदाण्याचा रंग सुटणे म्हणजे नेहमी भेसळ का? नाही. थोडा नैसर्गिक रंग सुटू शकतो. खूप गडद किंवा वेगळ्या रंगाचे पाणी सावध होण्याचा संकेत आहे.
खराब पॅक मिळाला तर काय करावे? बॅच क्रमांक आणि पॅकचा फोटो घेऊन विक्रेत्याकडे परतावा किंवा बदलाची मागणी करा. शंका असेल तर खाऊ नका.
भेसळ ओळखण्याचा सर्वात स्वस्त मार्ग: तारीख, ग्रेड आणि परवाना क्रमांक पाहून खरेदी करणे.